R E K L A M A


POWIAT BIALSKI

drukuj Prześlij znajomemu zgłoś błąd archiwum Cofnij
util util util
foto

Obchody 90. rocznicy wizyty prezydenta II RP Ignacego Mościckiego w nadbużańskich koloniach olęderskich Nejdorf-Nejbrow
2018-06-11 16:37:05 Artykuł czytany 449 razy


3 czerwca w Mościcach Dolnych w gminie Sławatycze odbyły się uroczystości związane z 90. rocznicą wizyty prezydenta II RP Ignacego Mościckiego w dawnych nadbużańskich olęderskich koloniach (wsiach) Nejdorf i Nejbrow.




Większe zdjęcia można zobaczyć tutaj


Choć sama wizyta miała miejsce w dniu 30. czerwca 1928 roku – wg relacji tygodnika „Polesie” nr 1 z dnia 1 sierpnia 1928 roku – to uroczystości i imprezy towarzyszące obchodom tejże rocznicy odbyły się w dniu kojarzonym z lokowaniem tychże kolonii, podobnie jak ubiegłoroczne obchody czterechsetnej rocznicy osadzenia pierwszej grupy olędrów przybyłych z Prus Królewskich i wydaniu przywileju lokacyjnego przez hrabiego Rafała Leszczyńskiego w dniu 3 czerwca 1617 roku we Włodawie.

Postanowienia zawarte w treści powyższego przywileju były kilkakrotnie aprobowane (akceptowane) przez późniejszych właścicieli hrabstwa sławatyckiego, zarówno Leszczyńskich, jak i książąt Radziwiłłów i Wittgensteinów.

Przybysze osadzeni na prawie holenderskim posiadali wiele przywilejów, w tym: wolność osobistą, możliwość odsprzedaży wartości mienia w przypadku opuszczenia kolonii, powoływanie własnego samorządu wsi z wybieranym wójtem, podstawową władzę sądowniczą, wolność religijną, prawo do własnej szkoły, zwolnienie od danin i pańszczyzny które zastąpiono czynszem dzierżawnym, oraz inne przywileje w określonych sprawach.

Faktem było również to, że nowi osadnicy dostawali ziemie trudne do zagospodarowania i utrzymania, w tym wypadku tereny podmokłe z występującymi corocznie powodziami lub podtopieniami.

Kolonie Nejdorf i Nejbrow były najstarszymi koloniami olęderskimi na terenach Wielkiego Księstwa Litewskiego stanowiącego wraz z ziemiami polskimi ówczesną Rzeczpospolitą Obojga Narodów.

Pan prezydent Ignacy Mościcki nieprzypadkowo wizytował olęderskie wsie w 10. rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości, gdyż po odzyskaniu wolności ponownie w całości znalazły się w granicach II Rzeczpospolitej i uzyskiwały bardzo dobre wyniki w rolnictwie i hodowli bydła mlecznego, a było to możliwe dzięki działającemu Kółku Rolniczemu „Łan” , Spółdzielni Mleczarskiej i Spółdzielni Kredytowej.

Wielką rolę w odnowie duchowej mieszkańców, krzewieniu oświaty i gospodarce wsi w tym czasie -  już po likwidacji olęderskiego w XIX wieku - odegrali proboszczowie funkcjonujących tam parafii: ewangelicko-augsburskiej – ks. Ewald Lodwich, oraz rzymskokatolickiej – ks. Piotr Tatarynowicz.

Szczegóły dotyczące prezydenckiej wizyty i wypływającej z niej korzyści zarówno dla domaczewskiej gminy jak i olęderskich wsi przedstawił w specjalnie przygotowanym referacie potomek nadbużańskich olędrów – Antoni Chorąży.

Na wniosek księdza Ewalda Lodwicha, wsie Nejdorf i Nejbrow -   za zgodą władz województwa poleskiego -  przemianowane zostały na cześć Pana Prezydenta odpowiednio na Mościce Dolne i Mościce Górne, już od 1. stycznia 1929 roku.
Wydarzenia wrześniowe związane z zaborem ziem polskich w wyniku agresji radziecko-niemieckiej w 1939 roku sprawiły, że w wyniku decyzji sowieckich władz okupacyjnych prawobrzeżne część Mościc Dolnych i całe Mościce Górne zostały w latach 1939-1941 zlikwidowane.

Ludność o niemieckich korzeniach narodowościowych została wysiedlona do tzw. „Kraju Warty” tworzonego na zachodnich ziemiach Polski, a potomkowie olędrów polskich zmuszeni zostali do przeniesienia swoich domostw do wsi Kacie k. Domaczewa, ok. 2 km od rzeki Bug.

Niewielka część Mościc Dolnych leżąca na lewym brzegu i znajdująca się pod okupacją niemiecką ocalała w całości, a znajdujące się tu wolne domy po olędrach niemieckich otrzymali potomkowie olędrów z prawego brzegu, pozostawiając tam wzniesione w czasie wojny budynki i gospodarstwa.
W ten sposób lewobrzeżna część wsi Mościce Dolne, która w okresie międzywojennym i jeszcze kilkanaście lat po wojnie funkcjonowała w strukturach gminy Zabłocie (w tym w gromadzie Jabłeczna) powiatu bialskiego, stała się dziedziczką wielowiekowej historii i tradycji nadbużańskich olędrów.

Od 1959 roku na stałe weszła w skład gminy Sławatycze, powracając niejako do historycznych dziejów związanych z funkcjonowaniem olęderskich kolonii w dobrach Leszczyńskich, później zaś w tzw. „Państwie Sławatyckim” Radziwiłłów, Wittgensteinów i Hohenlohe.

Dzięki wsparciu władz gminnych i samorządowych oraz Gminnego Ośrodka Kultury i środowisk potomków olędrów w kraju i rozsianych na czterech kontynentach oraz historykom, regionalistom i pasjonatom - pamięć o nadbużańskich olędrach, ich życiu i tradycji jest ciągle żywa i budzi zainteresowanie nie tylko samych wspomnianych potomków olęderskich kolonistów znad Bugu.

Uroczystości związane z obchodami 90. rocznicy wizyty prezydenta Mościckiego rozpoczęła msza święta w kościele rzymskokatolickiej p.w. M.B.R. w Sławatyczach.

Następnie przed Wiejskim Centrum Aktywności Społecznej w Mościcach i głazem z tablicą upamiętniającą 400. rocznicę założenia kolonii w Mościcach Dolnych odbyła się część oficjalna uroczystości,

Ponadto imprezie towarzyszyły prywatne wystawy Antoniego Chorążego  nawiązujące do historii, tradycji i życia codziennego życia olęderskiej wsi.

Uczestnicy uroczystości mogli też zasmakować regionalnych potraw i przekąsek (w tym olęderskich specjałów) przygotowanych przez gospodynie z gminy Sławatycze w ramach przygotowanej degustacji.

Nie zabrakło też dobrej zabawy przy rytmach muzyki i śpiewu miejscowych artystów.

Niewielka dziś olęderska wieś dziękuje wszystkim za obecność w obchodach rocznicowych, licząc na kontynuację i dalszą promocję swojego niezwykłego położenia, historii i tradycji w kolejnych corocznych olęderskich imprezach w pierwszy weekend miesiąca czerwca, wpisanych także w kalendarz działalności Gminnego Ośrodka Kultury w Sławatyczach.

W przeddzień uroczystości rocznicowych – 2 czerwca  - w Zespole Szkół w Sławatyczach odbyły się natomiast zawody sportowe, a następnie zwiedzanie terenu w ramach zorganizowanego w tym dniu pierwszego „Międzynarodowego Festiwalu Kultury i Sportu” jako wydarzenia nawiązującego do propozycji przedstawicieli Koła Przyjaciół Neudorf -Neubrow w Niemczech, panów: Siegfrieda Ludwiga i Jensa Ryla. W imprezie tej uczestniczyła młodzież szkolna z gminy Sławatycze, wspólnie z młodzieżą z Białorusi, z terenów sąsiedzkich wsi dawnych  kolonii olęderskich w obecnym sielsowiecie Domaczewo.

Po podpisaniu przez gminę Sławatycze umowy partnerskiej z jedną z gmin z okolic Lipska w Saksonii, formuła Festiwalu zostanie poszerzona o obecność dzieci i młodzieży z Niemiec.
Załączone fotografie uzupełniają wizualny przekaz niniejszej relacji.



Tekst: Antoni Chorąży
Inf. pras.

[MSz]
wykop
Nasi reporterzy są do państwa dyspozycji:

Izabela Chajkaluk
tel. 500 106 004
biala@radiopodlasie.pl
|
|
|
Sławomir Karczewski
tel. 500 106 003
miedzyrzec@radiopodlasie.pl

Komentarze

Odśwież obrazek.

Publikowane komentarze sa prywatnymi opiniami użytkowników portalu. Portal nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii. Redakcja zastrzega sobie prawo do usuwania komentarzy obraźliwych lub zawierających wulgaryzmy.


 

REKLAMA
foto

Fachowa regeneracja turbosprężarek w Bielsku Podlaskim
2019-02-18 18:02:29 Kategoria:

Turbosprężarka to niezastąpione urządzenie wyposażające liczne pojazdy mechaniczne. Głównym zadaniem turbosprężarki jest wspomaganie działania silnika (układ...

więcej »
foto

Rośliny w akwarium – efektowne, zielone mchy
2019-02-14 12:30:48 Kategoria:

Dla akwarystów oraz amatorów podwodnego świata wygląd roślin w akwarium ma ogromne znaczenie. Bogata oferta mchów i wątrobowców obejmuje gatunki przeznaczone do...

więcej »
foto

Jak urządzić salon w stylu eko
2019-02-13 14:36:49 Kategoria:

Każdy, kto kocha naturę, stara się przemycić choć jeden element do swojego mieszkania, który będzie stylistycznie się z nią wiązał. Może to być dekor, drewniana...

więcej »

Biała Podl.

w lewoLuty 2019w prawo
Pon Wt Śr Czw Pią So Nd
1 2 3

POWIAT BIALSKI, 03.02 10:00

Jubileuszowa pielgrzymka Amazonek do Matki Bożej Kodeńskiej

więcej »
4 5 6

MIASTO BIAŁA PODLASKA, 06.02 18:45

Seminarium Odnowy Wiary w Białej Podlaskiej

więcej »
7 8 9 10

MIASTO BIAŁA PODLASKA, 10.02

Spotkanie z Wojciechem Sumlińskim

więcej »
11

MIASTO BIAŁA PODLASKA, 11.02

Tydzień ferii z Caritas

więcej »
12

MIASTO BIAŁA PODLASKA, 12.02

Tydzień ferii z Caritas

więcej »
13 14

MIASTO BIAŁA PODLASKA, 14.02 17:00

Spotkanie „Poezja i Malarstwo czyli Akomodacja” w Białej Podlaskiej

więcej »
15

POWIAT BIALSKI, 15.02

Rekolekcje dla mężczyzn w Kodniu

więcej »
16

POWIAT BIALSKI, 16.02

Rekolekcje dla mężczyzn w Kodniu

więcej »
17
18 19 20

MIASTO BIAŁA PODLASKA, 20.02 20:30

Koncert Apostolis Anthimos Quartet w Białej Podlaskiej

więcej »
21

MIASTO BIAŁA PODLASKA, 21.02 17:00

Spotkania z archeologią. Tajemnice podlaskich rezydencji

więcej »
22 23

MIASTO BIAŁA PODLASKA, 23.02

Turniej halowej piłki nożnej w Białej Podlaskiej

więcej »
24

POWIAT BIALSKI, 24.02

Koncert Noworoczny w Terespolu

więcej »

MIASTO BIAŁA PODLASKA, 24.02

Turniej halowej piłki nożnej w Białej Podlaskiej

więcej »
25 26 27 28

MIASTO BIAŁA PODLASKA, 28.02

Biała Podlaska: Bal karnawałowy 2019

więcej »

Kondolencje

Najnowsze Informacje