Przeczytaj...

drukuj Prześlij znajomemu zgłoś błąd archiwum Cofnij
util util util
foto

Wieża Eiffla nocą… czyli zasady fotografowania zabytków i eksponatów muzealnych (nie tylko podczas wakacji)
2019-07-15 17:08:52 Artykuł czytany 54 razy


Wybierając się na długo wyczekiwany urlop warto pamiętać o kilku zasadach związanych z fotografowaniem architektury (także tej zabytkowej) i eksponatów muzealnych. Nie wszyscy bowiem wiedzą, że udostępnianie zdjęć znanych atrakcji turystycznych, jak m.in. paryska wieża Eiffla czy brukselskie Atomium, obwarowane jest szeregiem regulacji prawnoautorskich.



Większość otaczających nas przedmiotów czy zjawisk można spokojnie zakwalifikować jako utwory w rozumieniu prawa autorskiego. Reklama na bilbordzie, muzyka z radia czy w końcu budynki, rzeźby i inne obiekty, na stałe umiejscowione w przestrzeni publicznej podlegają regulacjom, określającym zasady ich eksploatacji. Najważniejszym przepisem w tym kontekście będzie uregulowane w art. 33 pkt 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych tzw. prawo panoramy (znane również jako „wolność panoramy), które pozwala na wykorzystywanie (nawet komercyjne) „utworów wystawionych na stałe na ogólnie dostępnych drogach, ulicach, placach lub w ogrodach, jednakże nie do tego samego użytku” (utworem w tym kontekście są oczywiście budynki stanowiące bezsprzecznie wynik pracy twórczej ich projektantów, architektów i budowniczych.). Ratio legis przywołanego przepisu polega przede wszystkim na umożliwieniu swobodnego fotografowania lub filmowania przestrzeni publicznej bez konieczności uzyskiwania jakichkolwiek zgód. Pamiętając, że rozpowszechnianie utworu (przedmiotu prawa autorskiego) zależne jest od zgody twórcy, wolność panoramy stanowi ciekawy wyjątek od ogólnej (i naczelnej) zasady prawa autorskiego. Należy jednak wspomnieć, iż rzeczona wolność jest w zasadzie nieco ograniczona, gdyż dotyczy jedynie obiektów stale wkomponowanych w krajobraz danego miasta. Spod regulacji wyłączone są wszelkie czasowe ekspozycje artystyczne czy wystawy sklepowe.

Bardzo ważnym elementem tego przepisu jest również końcowy zapis sugerujący dopuszczalność wykorzystywania elementów panoramy, tylko w wypadku, gdy nie będzie to miało na celu „tego samego użytku”. Te dość zawiłe stwierdzenie, można sprowadzić jednak do zakazu bezprawnego kopiowania cudzej pracy. Np. jeżeli zdjęcie rzeźby czy muralu posłuży do wykonania identycznego dzieła – kopii uwiecznionej przez nas pracy.
Od powyższej zasady oczywiście istnieją pewne wyjątki. Wypada również wspomnieć, że nie tak dawno temu, bo w połowie 2015 r. Parlament Europejski debatował nad ograniczeniem wolności panoramy. Zaproponowana przez francuskiego deputowanego Jean-Marie Cavadę poprawka zakładała, że komercyjne wykorzystanie fotografii czy materiałów audiowizualnych przedstawiających obiekty publiczne, będzie każdorazowo wymagało uzyskania zgody twórcy dzieła albo odpowiedniego urzędu. Europosłowie na szczęście odrzucili ten pomysł, gdyż słusznie wskazała Julia Reda z Partii Piratów - planowana reforma mogłaby uniemożliwić lub znacznie utrudnić pracę wielu twórcom oraz ograniczyć dostęp do kultury wiedzy. Nie znaczy to jednak, że wszystkie państwa Unii Europejskiej stają po stronie swobodnego dostępu do utworów architektonicznych. Wystarczy wspomnieć chociażby Belgię, która ograniczyła swobodę rozpowszechniania materiałów zawierających jedną z najpopularniejszych atrakcji turystycznych – brukselskie Atomium. Ta imponująca rzeźba przedstawiająca powiększony 165 miliardów razy model kryształu żelaza, podlega ochronie i udostępnianie przedstawiających ją zdjęć np. na portalach społecznościowych będzie stanowiło naruszenie.

Z podobną, choć nieco bardziej skomplikowaną sytuacją, będziemy mieć do czynienia z Wieżą Eiffla. Najpopularniejszą atrakcję turystyczną Paryża można swobodnie fotografować za dnia, jednak, aby legalnie opublikować zdjęcia wykonane w nocy, musimy już uzyskać pozwolenie. Zastanawiacie się - dlaczego? Otóż prawem autorskim chronione jest oświetlenie obiektu. Iluminacja świetlna wieży Eiffla została stworzona przez Pierre'a Bideau na początku 1985 r. Francuskie sądy uznały, że takie oświetlenie jest na tyle oryginalne i nowatorskie, iż stanowi samodzielny utwór chroniony przez francuskie prawo (Sąd Apelacyjny w Paryżu, 11.06.1990 r., Francuski Sąd Najwyższy, 3.03.1992 r.,). Prawa te są zarządzane w imieniu i na rzecz paryskiego merostwa przez Stowarzyszenie ds. Eksploatacji wieży Eiffla (Société d'Exploitation de la Tour Eiffel) i to właśnie do tego organu należy się zgłosić po upoważnienie do rozpowszechniania wizerunku wieży Eiffla z nocną iluminacją świetlną.


Zwyczajowo przyjmuje się, że art 33 Pr. Aut. dotyczy wyłącznie obiektów znajdujących się w otwartej przestrzeni publicznej. Taka konstrukcja przepisu sprawia, że nie obejmuje on wnętrz budynków, takich jak np. hale dworcowe czy sale restauracyjne. W sytuacji, w której chcielibyśmy udostępnić materiały przedstawiające taką przestrzeń będziemy musieli uzyskać zgodę nie tylko właściciela praw autorskich, ale również właściciela bądź zarządcy samego obiektu. Warto zatem przed wizytą w danym muzeum czy bibliotece zapoznać się zasadami obowiązującymi w zakresie rozpowszechniania zdjęć wnętrz budynku. Tak samo, jak warto czytać muzealne regulaminy – w nich bowiem znajdziemy informacje dotyczące fotografowania eksponatów. Co prawda, można zaryzykować stwierdzenie, że w większości przypadków prawa autorskie już wygasły (70 lat od śmierci autora bądź ostatniego ze współautorów dzieła), nie znaczy to jednak, że instytucje nie mogą wprowadzać własnych wytycznych.

Najczęściej spotykanym obostrzeniem jest zakaz używania lamp błyskowych, które mają powodować reakcje fotochemiczne ingerujące w strukturę konkretnego eksponatu czy obrazu. I tak jak nie spotkałem się z sytuacją, żeby ktoś kwestionował tę zasadę, to już pobieranie opłat za możliwość wykonywania zdjęć w muzeach wydaje się być nieco nie na miejscu. Podobnego zdania był Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, który na początku 2010 r. rozpatrując właśnie taką sprawę uznał, że zapisy w regulaminie, które ograniczają fotografowanie i filmowanie eksponatów (aby móc to swobodnie czynić, należało uzyskać zgodę dyrektora oraz uiścić odpowiednią opłatę) są niezgodne z prawem konsumenckim i postanowił wpisać je do, prowadzonego przez Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, Rejestru Klauzul Niedozwolonych (poz. 1945). Co ciekawe, konsekwencją tego wyroku (oczywiście oprócz zakazania tego typu zasad) jest uznanie muzeów za przedsiębiorców, a zwiedzających za konsumentów – taka konstrukcja umożliwiła objęcie zwiedzających szerszą ochroną prawną w przypadku stosowania nieuczciwych praktyk ze strony dyrektorów czy zarządców konkretnych instytucji.


Autor: Paweł Kowalewicz, prawnik w Fundacji Legalna Kultura


wykop

Komentarze

Odśwież obrazek.

Publikowane komentarze sa prywatnymi opiniami użytkowników portalu. Portal nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii. Redakcja zastrzega sobie prawo do usuwania komentarzy obraźliwych lub zawierających wulgaryzmy.

Co, gdzie, kiedy

w lewoGrudzień 2019w prawo
Pon Wt Śr Czw Pią So Nd
1

MIASTO SIEDLCE, 01.12

Powrót do Jedwabnego

więcej »

POWIAT SIEDLECKI, 01.12

Jan Filip Carossi. Rzymianin z urodzenia - Polak z wyboru

więcej »

SIEMIATYCZE, 01.12

Zaczyna się kolejny piłkarski weekend, trwają Turnieje Piłkarskie Orzeł Cup – Siemiatycze 2019

więcej »

GARWOLIN, 01.12

Świąteczne handmade. Przyjdź na kiermasz!

więcej »

WĘGRÓW, 01.12

„BAROKOWE ODCIENIE LUTNI I ORGANÓW” W WĘGROWSKIEJ BAZYLICE

więcej »

ŁUKÓW, 01.12

Giełda kolekcjonerów w Łukowskim Ośrodku Kultury

więcej »

MIASTO SIEDLCE, 01.12

Gwiazdka Mikołaja, czyli Mikołaj dla Wszystkich

więcej »

GARWOLIN, 01.12

Pilawa: utwory Leonarda Cohena w wykonaniu Stanisława Górki

więcej »

SIEMIATYCZE, 01.12

Ciechanowiec: Konkurs Gry na Instrumentach Pasterskich w Muzeum Rolnictwa

więcej »

MIĘDZYRZEC, 01.12 16:30

Międzynarodowy Dzień Osób Niepełnosprawnych w Międzyrzecu

więcej »
2

BIELSK PODL., 02.12

Prawdziwy Mikołaj z Laponii w Bielsku Podlaskim

więcej »
3

MIASTO BIAŁA PODLASKA, 03.12

Spotkanie duszpasterskie w sprawie misji ewangelizacyjnych

więcej »
4

RADZYŃ, 04.12

O prawach pacjenta w Radzyniu Podlaskim

więcej »

SIEMIATYCZE, 04.12

Mikołajkowa Zumba Charytatywna w Mielniku

więcej »
5

ŁUKÓW, 05.12

Łuków: spotkanie dla tych, którzy chcą zostać żołnierzami

więcej »
6

MIASTO SIEDLCE, 06.12

Zbliżają się Targi Rękodzieła Artystycznego w parku handlowym Arche

więcej »

GARWOLIN, 06.12

Maciejowice: Mikołajki jak z bajki

więcej »

ŁOSICE, 06.12

Uroczysta gala i koncert Katarzyny Groniec

więcej »

MIASTO SIEDLCE, 06.12

Największe jasełka w Siedlcach już za niecały miesiąc

więcej »

ŁUKÓW, 06.12

Mikołajkowa akcja łukowskiego klubu „Ostoja”

więcej »

ŁUKÓW, 06.12

Łukowskie Forum Gospodarcze dla Regionu

więcej »

SIEMIATYCZE, 06.12

XVIII Puchar Podlasia w Piłce Ręcznej Chłopców

więcej »

ŁUKÓW, 06.12

Łuków: w świątecznej krainie

więcej »

MIASTO SIEDLCE, 06.12

Bo siła jest kobietą - Wystawa fotografii Agnieszki Król

więcej »

MIASTO BIAŁA PODLASKA, 06.12 18:00

Bialskie Centrum Kultury zaprasza na Mikołajki w Krainie Oz

więcej »
7

MIASTO SIEDLCE, 07.12

Mecz koszykarek i mikołajkowe show

więcej »

SIEMIATYCZE, 07.12

Będą tańczyć w Drohiczynie

więcej »

MIASTO SIEDLCE, 07.12

Wystawa gołębi pocztowych w Siedlcach

więcej »

MIASTO SIEDLCE, 07.12

Zbliżają się Targi Rękodzieła Artystycznego w parku handlowym Arche

więcej »

MIASTO SIEDLCE, 07.12

Zbliżają się Targi Rękodzieła Artystycznego w parku handlowym Arche

więcej »

PARCZEW, 07.12

Zaproszenie na uwielbienie do Sanktuarium Królowej Rodzin

więcej »

SIEMIATYCZE, 07.12

Warsztaty świąteczne w Mielniku

więcej »

WĘGRÓW, 07.12

Węgrów: sobota z siatkówką

więcej »

REGION, 07.12

Podlasie – Wielkopolska: ludzka solidarność w trudnych wojennych czasach

więcej »

RADZYŃ, 07.12

W sobotę przyjdź na Radzyński Kiermasz Bożonarodzeniowy, gdzie swoje wyroby zaprezentuje blisko 70. wystawców z całej Polski!

więcej »

MIĘDZYRZEC, 07.12

W sobotę grają międzyrzeccy siatkarze

więcej »

MIASTO SIEDLCE, 07.12

Turniej tenisa stołowego

więcej »
8

MIASTO SIEDLCE, 08.12

Charytatywny Bieg Mikołajkowy z Dwójką

więcej »

POWIAT SIEDLECKI, 08.12

Będzie można pomóc młodym mieszkańcom gm. Kotuń

więcej »

ŁUKÓW, 08.12

Łuków: historia i legenda figury Chrystusa Miłosiernego

więcej »

SIEMIATYCZE, 08.12

XVIII Puchar Podlasia w Piłce Ręcznej Chłopców

więcej »

MIASTO SIEDLCE, 08.12

Filmowe Mikołajki w NoveKino Siedlce

więcej »

POWIAT BIALSKI, 08.12

XVII Powiatowy Mikołajkowy Turniej Tenisa Stołowego

więcej »

ŁUKÓW, 08.12 16:30

Łuków: poznaj sekret Świętego Mikołaja

więcej »
9

SOKOŁÓW, 09.12

Sokołów Podlaski : w poniedziałek utrudnienia na ul. Curie-Skłodowskiej

więcej »

MIASTO SIEDLCE, 09.12

Dni Otwarte promujące rodzicielstwo zastępcze

więcej »
10

GARWOLIN, 10.12

Antarktyda według Jana Szamryka – spotkanie z podróżnikiem

więcej »

SOKOŁÓW, 10.12

SUTW: M.K. Ogiński - jego muzyka

więcej »
11

SIEMIATYCZE, 11.12

Warsztaty świąteczne w Mielniku

więcej »

POWIAT BIALSKI, 11.12

Połoski: Modlitwy przez wstawiennictwo św. Peregryna o cud zdrowia dla Chorych

więcej »

Nasze klimaty, 11.12

Dzień Kół Gospodyń Wiejskich na antenie Katolickiego Radia Podlasie

więcej »

MIASTO SIEDLCE, 11.12 18:00

Czy raj istnieje? Opowieści z Tajlandii na VITOexTREAM

więcej »
12

MIASTO BIAŁA PODLASKA, 12.12

Mistrzostwa w wyciskaniu sztangi leżąc

więcej »
13

ŁUKÓW, 13.12

Świąteczny konkurs łukowskiego muzeum

więcej »

MIASTO SIEDLCE, 13.12

Dzień Otwarty na UPH

więcej »

ŁUKÓW, 13.12

Sprawdź co wiesz o Łukowie

więcej »

POWIAT BIALSKI, 13.12

Kodeń: nocne czuwanie młodych

więcej »

MIASTO SIEDLCE, 13.12

Kręgosłup to podstawa

więcej »
14

ŁOSICE, 14.12

Trwają zgłoszenia wystawców do VI Łosickiego Jarmarku Bożonarodzeniowego

więcej »

ŁUKÓW, 14.12

Łuków: wieczór uwielbienia

więcej »

GARWOLIN, 14.12

Kiermasz bożonarodzeniowy na maciejowickim rynku

więcej »

RADZYŃ, 14.12

Podczas Spotkania u Hrabiego będą promować „Kozirynek”

więcej »

GARWOLIN, 14.12

Fala ludzkich serc – Wojtek Baduchowski i Przyjaciele

więcej »

MIASTO SIEDLCE, 14.12

Motowigilia 2019 w Siedlcach

więcej »
15

KRAJ, 15.12

Rozkład jazdy pociągów KM edycji 2019/2020

więcej »

MIASTO SIEDLCE, 15.12

Koncert Grupy Piosenki Poetyckiej i Kwartetu Smyczkowego Aleksandria

więcej »

POWIAT SIEDLECKI, 15.12

IX Jarmark Bożonarodzeniowy w Wiśniewie

więcej »

ŁUKÓW, 15.12

Zimowy cyrk na scenie Łukowskiego Ośrodka Kultury

więcej »

GARWOLIN, 15.12 14:00

Pilawa: jarmark jakiego jeszcze nie było...

więcej »
16 17

MIASTO SIEDLCE, 17.12

Zbliża się III edycja Turnieju Matematycznego Matemaxus

więcej »
18 19

MIASTO SIEDLCE, 19.12

Piosenki Osieckiej na Scenie Teatralnej Miasta Siedlce!

więcej »
20

POWIAT BIALSKI, 20.12

Jarmark Świąteczny w Janowie Podlaskim

więcej »
21

MIASTO BIAŁA PODLASKA, 21.12

Jarmark Bożonarodzeniowy w Białej Podlaskiej

więcej »

POWIAT BIALSKI, 21.12

Jarmark Świąteczny w Janowie Podlaskim

więcej »
22

SOKOŁÓW, 22.12

19. Jarmark Bożonarodzeniowy w Sokołowie Podlaskim

więcej »
23 24 25 26 27 28 29
30 31

Najnowsze Informacje

foto

Jaki prezent na święta dla mamy wybrać? Podpowiadamy,...
2019-12-03 15:10:24 Kategoria:

Mama to prawdziwa przyjaciółka. Wspiera w trudnych chwilach, doradza w najważniejszych sprawach, no i nikt tak dobrze jak ona nie rozumie, jaką moc ma przytulenie. Z okazji...

więcej »