Z DOBRYCH SŁÓW POWSTAJE BEZPIECZNY DOM – kampania Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Siemiatyczach

Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Siemiatyczach realizuje kampanię społeczną: „Z dobrych słów powstaje bezpieczny dom”, której celem jest zwrócenie uwagi na znaczenie słów w relacjach rodzinnych i przeciwdziałanie przemocy emocjonalnej wobec dzieci. Chcemy pokazać, że bezpieczeństwo dziecka buduje się nie tylko przez troskę fizyczną, ale również przez sposób, w jaki z nim rozmawiamy.

Z badań Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę wynika, że 79% dzieci w Polsce doświadczyło jakiejś formy przemocy lub zaniedbania. Duża część z nich to właśnie przemoc emocjonalna- krzyk, upokarzanie, brak wsparcia. Czasem dorośli nie zdają sobie sprawy, że krzykiem czy poniżającym komentarzem przekraczają granice bezpieczeństwa dziecka.

Czym jest przemoc emocjonalna?

Choć „przemoc słowna” nie zostawia siniaków, mechanizmy jej działania są realne. W literaturze naukowej przyjmuje się, że przemoc psychiczna obejmuje wszelkie działania, które:

• podważają poczucie wartości dziecka (np. krytyka, wyśmiewanie, poniżanie),
• wzbudzają lęk i niepewność (groźby, zastraszanie),
• zawstydzają lub upokarzają (publiczne ośmieszenie, uwagi o wadach),
• porównują negatywnie dziecko z innymi (tworząc presję i poczucie niedoskonałości).

Niestety badania wskazują, że takie raniące słowa nie są wyjątkiem, lecz częścią codzienności wielu rodzin.



Jak przemoc emocjonalna wpływa na dziecko?

Przemoc emocjonalna nie znika, gdy dziecko dorasta – często zostaje z nim na całe życie. Badania pokazują, że dzieci, które były krzywdzone słowami, częściej zmagają się z problemami emocjonalnymi i trudnościami w relacjach.

Może to prowadzić do:

• lęku i smutku – dziecko żyje w napięciu, bo boi się kolejnej kłótni lub krytyki,
• niskiego poczucia własnej wartości – zaczyna wierzyć, że „nie jest dość dobre”,
• trudności w zaufaniu innym – bo nauczyło się, że bliska osoba może ranić,
• problemów w dorosłym życiu – częściej pojawia się depresja, lęk, a nawet objawy stresu pourazowego (PTSD).

Niektóre dzieci próbują radzić sobie z bólem na różne sposoby:

• stają się perfekcyjne, by zasłużyć na akceptację,
• zamykają się w sobie, unikając emocji,
• ustępują wszystkim, żeby nie wywoływać konfliktów,
• lub przeciwnie – reagują złością i agresją, by się bronić.

Zdarza się też, że długotrwała przemoc emocjonalna prowadzi do autoagresji lub myśli samobójczych. Dlatego tak ważne jest, by dorosły zauważył, zareagował i pokazał dziecku, że jego emocje są ważne i może liczyć na wsparcie.

Skąd się bierze krzyk w rodzinie?

W literaturze psychologicznej podkreśla się, że krzyk i przemoc słowna nie biorą się z „braku miłości”, lecz często z bezradności i utrwalonych wzorców. W wielu rodzinach problemem są nierealistyczne oczekiwania wobec dziecka – dorośli wymagają od niego więcej, niż jest ono w stanie udźwignąć na danym etapie rozwoju.

W tle często pojawiają się także wzorce wychowawcze wyniesione z własnego dzieciństwa. Przemoc emocjonalna bywa w pewnym sensie dziedziczona – rodzice, którzy sami dorastali w atmosferze krzyku czy upokorzeń, nieświadomie powielają te schematy, uznając je za „normalne” sposoby dyscyplinowania. Istotną rolę odgrywają też ograniczone umiejętności komunikacyjne dorosłych. Brak refleksji nad własnymi emocjami, narastająca frustracja i codzienny stres sprawiają, że słowa stają się narzędziem rozładowania napięcia, a nie porozumienia.

Ważne jest zrozumienie, że prawdziwa zmiana to nie tylko chwilowe powstrzymanie się od krzyku. To przede wszystkim zmiana sposobu, w jaki na co dzień rozmawiamy, i regularne ćwiczenie nowych, spokojniejszych reakcji.

Alternatywne drogi komunikacji, czyli jak mówić inaczej?

Poniżej przedstawiamy zasady komunikacji, która redukuje ryzyko krzywdzenia słowem:

1. Zatrzymanie się i uważność
Gdy czujesz narastającą irytację lub gniew – zrób pauzę. Weź głęboki oddech, policz do dziesięciu, uświadom sobie swoje emocje.
2. Opisuj, nie oceniaj
Zamiast: „Jesteś nieodpowiedzialny”, powiedz: „Zauważyłem, że nie odrobiłeś dzisiaj lekcji”.
3. Nazwij emocje własne
Powiedz: „Czuję się zaniepokojony”, „Jestem zdenerwowany, bo…”. To zmniejsza agresję i zaprasza dziecko do dialogu.
4. Wyrażaj potrzeby, nie żądania
Zamiast: „Nie będziesz wychodzić, dopóki nie posprzątasz”, można powiedzieć: „Potrzebuję porządku w pokoju – kiedy to zrobisz, porozmawiamy”.
5. Uznawaj wysiłek, choćby niewielki
Pochwała: „Doceniam, że się starałeś” pomaga budować motywację i wzmacnia poczucie wartości.
6. Szukanie wspólnego rozwiązania

W trudnych sytuacjach zapytaj: „Jak myślisz, co moglibyśmy zrobić, żeby było lepiej?” – włącz dziecko w poszukiwanie kompromisu.
Zmiana komunikacji wymaga czasu, błędów i refleksji, ale przynosi realną ulgę w relacjach i osłabia potrzebę uciekania w krzyk jako „wyjście awaryjne”.

Każde dobre słowo buduje most, nie mur

Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Siemiatyczach zachęca wszystkich dorosłych: zatrzymaj się i zastanów – jak twoje słowa wpływają na dziecko?

Jeśli czujesz, że potrzebujesz wsparcia lub w twojej rodzinie pojawia się przemoc emocjonalna pamiętaj, że nie jesteś sam.



Skontaktuj się z nami:
• Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Siemiatyczach
ul. Leg. Piłsudskiego 3, 17-300 Siemiatycze
tel. 85 730 05 07, 517 215 760, e-mail: kontakt@pcprsiemiatycze.pl

Możesz też skorzystać z pomocy udzielanej przez:
• Ogólnopolskie Pogotowie dla Ofiar Przemocy w Rodzinie “Niebieska Linia”: 800 120 002, niebieskalinia@niebieskalinia.info
• Telefon Zaufania do Dzieci i Młodzieży: 116 111, czynny codziennie od 12 do 2 w nocy; możliwość całodobowego przesyłania wiadomości przez stronę www.116111.pl
• Antydepresyjny Telefon Zaufania Forum Przeciw Depresji: 22 594 91 00, czynny w każdą środę-czwartek od 17 do 19. Koszt połączenia jak na numer stacjonarny według taryfy Twojego operatora telefonicznego.
• Linia wsparcia dla osób w stanie kryzysu psychicznego: 800 702 222, całodobowa i bezpłatna
• Telefon zaufania dla osób dorosłych w kryzysie emocjonalnym: 116 123, Bezpłatnie, codziennie w godz. 14 – 22
• 800 12 12 12 - Dziecięcy Telefon Zaufania Rzecznika Praw Dziecka

Poproszenie o pomoc nie jest oznaką porażki – to świadectwo, że zależy nam na relacji, na tym, by nasze dziecko dorastało w atmosferze szacunku i bezpieczeństwa.

Leczyć słowem, nie ranić

Nie wszystkie domy buduje się z cegieł – niektóre powstają ze słów. To one tworzą atmosferę zaufania, bezpieczeństwa i miłości. Ale te same słowa mogą też ranić.
Krzyk, ośmieszanie, zawstydzanie czy groźby – choć nie zostawiają siniaków, potrafią głęboko zranić dziecko i zostawić ślad na całe życie.

Pamiętaj: SŁOWA MAJĄ MOC. Mogą ranić – ale też leczyć. Wybieraj te, które budują. Twórz razem z nami dom, w którym każde dziecko czuje się bezpieczne, ważne i kochane.

BUDUJ BEZPIECZNY ŚWIAT SWOJEGO DZIECKA