Wyryki: szkoła, która stała się kroniką lokalnej historii

Szkoła to nie tylko budynek i sale lekcyjne. To miejsce, w którym kształtują się kolejne pokolenia mieszkańców, budowana jest lokalna tożsamość i pielęgnowana pamięć o przeszłości. Taką właśnie rolę od dziewięciu dekad pełni Szkoła Podstawowa im. Armii Krajowej w Wyrykach, która 2 czerwca obchodziła jubileusz 90-lecia swojej działalności.

Placówka od lat stanowi ważny ośrodek życia społecznego, kulturalnego i patriotycznego, oddziałując nie tylko na mieszkańców gminy, lecz również całego powiatu włodawskiego i województwa lubelskiego.

Strażnik lokalnej historii i tradycji
W środowisku wiejskim szkoła odgrywa szczególną rolę. Jest miejscem przekazywania wiedzy, budowania więzi społecznych oraz kształtowania postaw obywatelskich. W Wyrykach misja ta realizowana jest w sposób wyjątkowy poprzez konsekwentne działania na rzecz ochrony dziedzictwa historycznego i kulturowego regionu.

Placówka realizuje szereg przedsięwzięć związanych z poznawaniem historii „Małej Ojczyzny”, kultywowaniem tradycji narodowych i regionalnych oraz rozwijaniem poczucia tożsamości narodowej. Ważnym elementem wychowania patriotycznego jest udział uczniów w corocznych rajdach „Szlakiem walk partyzanckich w powiecie włodawskim”, organizowanych przez Starostwo Powiatowe we Włodawie oraz Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej Koło we Włodawie.

Opiekun miejsc pamięci narodowej
Jednym z najbardziej charakterystycznych obszarów działalności szkoły jest troska o zachowanie pamięci o wydarzeniach i bohaterach związanych z historią regionu. Uczniowie i nauczyciele opiekują się licznymi miejscami pamięci narodowej, wśród których znajdują się m.in. pomnik dziewięciu żołnierzy Armii Krajowej poległych w bitwie pod Wyrykami 8 maja 1944 roku, macewa upamiętniająca polskich Żydów – więźniów obozu pracy w Adampolu zamordowanych przez Niemców w latach 1941–1943, obelisk w miejscu bitwy pod Wyrykami, pomnik poświęcony ks. Marcelemu Weissowi oraz mogiły nieznanych żołnierzy Armii Krajowej na cmentarzu w Lubieniu.

Za wieloletnią działalność w zakresie ochrony dziedzictwa narodowego szkoła została uhonorowana Złotym Medalem Opiekuna Miejsc Pamięci Narodowej, przyznanym przez Radę Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa.

Historia na murze
W ostatnich latach szczególnym przedsięwzięciem stała się realizacja projektu Ministerstwa Obrony Narodowej „Mur, ale Historia Wojska Polskiego”. Dzięki dotacji w wysokości 34 tysięcy złotych na ścianie budynku szkoły powstał mural przedstawiający dowódców i żołnierzy III Batalionu 7 Pułku Piechoty Legionów Armii Krajowej działającego na terenie Obwodu AK Włodawa.

Pamięć o bohaterach Katynia
Szkoła aktywnie uczestniczy również w ogólnopolskiej akcji „Katyń… ocalić od zapomnienia”. Na terenie placówki powstał obelisk poświęcony kapitanowi Stefanowi Mączyńskiemu – żołnierzowi Armii Krajowej zamordowanemu w Katyniu w 1940 roku. Obok obelisku posadzono Dąb Pamięci, który stanowi symbol trwałości pamięci o ofiarach zbrodni katyńskiej.

Ochrona dziedzictwa kulturowego regionu
Misja szkoły obejmuje także ochronę niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Nauczyciele i uczniowie od lat pielęgnują lokalną gwarę chachłacką, będącą ważnym elementem tożsamości mieszkańców regionu. Efektem tych działań było opracowanie słownika gwary chachłackiej oraz przygotowywanie młodzieży do prezentacji programów artystycznych w gwarze podczas wydarzeń regionalnych, w tym Dożynek Powiatowych w Wyrykach.

Żywa lekcja historii
Szczególnym miejscem w szkole jest Szkolna Izba Pamięci. Gromadzone są tam dokumenty, fotografie, militaria oraz relacje świadków wydarzeń związanych z działalnością Armii Krajowej i bitwą pod Wyrykami. Ekspozycje poświęcone są także ks. Marcelemu Weissowi oraz bohaterom przedstawionym na muralu.

Dzięki temu historia nie pozostaje jedynie tematem podręcznikowych lekcji, lecz staje się żywym doświadczeniem kolejnych pokoleń uczniów.

Edukacja patriotyczna w wymiarze wojewódzkim
Placówka nieustannie poszerza zakres swojej działalności. Najnowszym przedsięwzięciem jest organizacja, we współpracy z Zarządem Okręgu Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej w Lublinie, Wojewódzkiego Konkursu Historycznego o Armii Krajowej „Spadkobiercy Wolności”. Konkurs skierowany jest do uczniów szkół podstawowych i ponadpodstawowych z całego województwa lubelskiego i ma na celu popularyzację wiedzy o Armii Krajowej oraz historii Polskiego Państwa Podziemnego.

Szkoła nowoczesna i otwarta na przyszłość
Choć historia stanowi jeden z filarów działalności szkoły, placówka z powodzeniem łączy tradycję z nowoczesnością. Dzięki skutecznemu pozyskiwaniu środków zewnętrznych oraz współpracy z licznymi instytucjami szkoła dysponuje nowoczesną bazą dydaktyczną i rekreacyjną.Współczesne sale lekcyjne, nowoczesne wyposażenie oraz stale rozwijana infrastruktura pozwalają realizować edukację na wysokim poziomie, odpowiadającą wyzwaniom XXI wieku.



zdjęcia: EzG, SP w Wyrykach