Pratulińska wierność wschodniej tradycji katolickiej Drugie spotkanie „Rodziny Pratulińskiej UKGK” w Pratulinie

W dniach 5–8 października w Pratulinie odbywa się drugie spotkanie „Rodziny Pratulińskiej Ukraińskiego Kościoła Greckokatolickiego”. Tegoroczne wydarzenie przebiega pod hasłem „Pratulińska wierność wschodniej katolickiej tradycji” i wpisuje się w dwie ważne rocznice: 430. rocznicę Unii Brzeskiej oraz 30. rocznicę beatyfikacji Męczenników Pratulińskich. Spotkanie ma charakter modlitewny, historyczny i naukowy.

Jego uczestnicy — duchowni, historycy, badacze dziejów Kościoła greckokatolickiego oraz przedstawiciele rodzin związanych z tradycją unicką — wspólnie przypominają dziedzictwo swoich przodków, a także podejmują refleksję nad znaczeniem wierności wierze i tożsamości chrześcijańskiego Wschodu.

Modlitwa i pamięć o dziedzictwie unitów

Centralnym miejscem spotkania jest Martyrium w Pratulinie, związane z pamięcią o trzynastu unitach podlaskich, którzy w 1874 roku oddali życie w obronie swojej wiary i jedności z Kościołem katolickim. Ich świadectwo, wyniesione na ołtarze w 1996 roku, pozostaje jednym z najważniejszych punktów odniesienia dla współczesnych wspólnot pielęgnujących tradycję greckokatolicką na Podlasiu.

Spotkanie rozpoczęło się 5 października od przyjazdu i rejestracji uczestników. Wieczorem w Martyrium odprawiona została archijerejska Boska Liturgia w intencji walczących o niepodległość Ukrainy oraz bezpieczeństwo Europy. Przed Liturgią odbyło się powitanie uczestników i oficjalne otwarcie spotkania.

Kolejne dni wypełniają modlitwy w intencjach rodzin ukraińskich i polskich, dzieci i młodzieży, a także o zachowanie wiary przodków. Szczególne miejsce zajmuje modlitwa o wzajemne zrozumienie i pojednanie narodów ukraińskiego i polskiego.

Historia Unii Brzeskiej i tożsamość Kościoła

Istotnym elementem wydarzenia są sesje plenarne poświęcone historii i współczesności Kościoła greckokatolickiego. Pierwszej sesji przewodniczy ks. prof. Jarosław Moskałyk, kapłan Ukraińskiego Kościoła Greckokatolickiego w Polsce i pracownik naukowy Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

Wśród podejmowanych tematów znalazły się m.in. zagadnienia tożsamości kościelnej w świetle Unii Brzeskiej, historycznej ciągłości relacji między Ukraińskim Kościołem Greckokatolickim a Stolicą Apostolską, a także dziejów katedr unickich w XVIII wieku.

Dr Iryna Hnydyk z Politechniki Lwowskiej mówi o więzi komunii i historycznej ciągłości relacji między UKGK a Watykanem. Dr hab. Dorota Wereda przedstawia dzieje katedr unickich diecezji w XVIII wieku oraz historię bazylianów w Białej Podlaskiej.

Ważne miejsce zajmuje również postać ks. Pawła Szymańskiego (1782–1852) — kapłana, uczonego i obrońcy praw Kościoła greckokatolickiego. Jego sylwetkę przedstawia dr Piotr Siwicki, diakon i duchowny Archidiecezji Przemysko-Warszawskiej, związany z Archiwum Państwowym w Lublinie.

Program naukowy obejmuje także temat działalności społeczno-kulturalnej mnichów Reguły Studyckiej na Podlasiu w latach 30. XX wieku oraz posługi duszpasterskiej błogosławionego biskupa Mikołaja Czarneckiego na Podlasiu i Chełmszczyźnie w latach 1926–1939.

Śladami duchowego dziedzictwa Podlasia

Organizatorzy zaplanowali również wyjazdy do miejsc związanych z historią Kościoła greckokatolickiego i tradycją unicką.

Jednym z nich są Dobratycze, gdzie uczestnicy odwiedzą grób ks. Pawła Szymańskiego na dawnym cmentarzu greckokatolickim i będą modlić się w intencji zmarłych z „Rodziny Pratulińskiej”. W drodze powrotnej przewidziano przystanek przy cytadeli w Terespolu, skąd rozciąga się widok na Brześć.

Kolejnego dnia uczestnicy udadzą się do Krzyczewa, gdzie zostanie odprawiona archijerejska Boska Liturgia. W tym roku przypada 350. rocznica powstania tamtejszej parafii.
Następnie pielgrzymi odwiedzą Stary Pawłów, związany z błogosławionym biskupem Mikołajem Czarneckim, oraz Białą Podlaską, gdzie znajduje się dawny klasztor bazylianów. W przyklasztornej cerkwi przechowywane były relikwie św. Jozafata Kuncewicza. Modlitwa do świętego będzie okazją do ponownego podjęcia tematu jedności Kościoła.

Męczennicy Pratulińscy – świadectwo aktualne także dziś

Trzecia sesja plenarna, zaplanowana na 7 października, poświęcona jest przede wszystkim pamięci unitów podlaskich i znaczeniu ich świadectwa. 

Ks. prałat Bernard Błoński, prezes Stowarzyszenia Pamięci Unitów Podlaskich „Martyrium” i dyrektor Archiwum Diecezjalnego w Siedlcach, przedstawi historię procesu beatyfikacyjnego Wincentego Lewoniuka i jego dwunastu Towarzyszy.

Z kolei ks. prof. dr hab. Kazimierz Matwiejuk podejmie temat aktualności świadectwa Błogosławionych z Pratulina – 30 lat po ich beatyfikacji.

W programie znalazły się także wystąpienia dotyczące Pawła Pikuły z Derła, obrońcy wiary podczas prześladowania unitów podlaskich, oraz osobistych doświadczeń związanych ze spotkaniem z potomkami i dziedzictwem unitów.

Szczególną wartość ma wystąpienie Piotra Pikuły, praprawnuka Pawła Pikuły i autora publikacji poświęconych tematyce unickiej. Jego obecność pokazuje, że pamięć o prześladowanych unitach nie jest wyłącznie przedmiotem badań historycznych, lecz pozostaje żywą częścią rodzinnej pamięci i tożsamości kolejnych pokoleń.

„Ikona unicka” – między tradycją a doświadczeniem Unii

Jednym z wydarzeń towarzyszących spotkaniu będzie dyskusja poświęcona ikonie unickiej, rozpatrywanej „między tradycją bizantyńską a doświadczeniem Unii”. Temat przedstawi ks. Mirosław Niewęgłowski, kapłan diecezji siedleckiej, od lat zajmujący się promocją duchowości chrześcijańskiego Wschodu w Kościele rzymskokatolickim.
Spotkanie będzie także okazją do rozmowy o przyszłości „Rodziny Pratulińskiej” i o konkretnych działaniach, które mogą przyczynić się do zachowania pamięci, wiary i dziedzictwa przodków.

Od Pratulina do Chełma

Ostatni dzień spotkania rozpocznie się modlitwą — mołebnem do Męczenników Pratulińskich w Martyrium, sprawowaną w intencji uczestników i ich rodzin. Modlitwie towarzyszyć będzie prośba o wytrwałość w dawaniu świadectwa wiary oraz o zachowanie duchowej i narodowej tożsamości.

Zwieńczeniem wydarzenia będzie wyjazd do Chełma i archijerejska Boska Liturgia przed cudowną ikoną Matki Bożej Chełmskiej w katedrze Narodzenia Najświętszej Maryi Panny. Liturgia będzie dziękczynieniem Bogu za opiekę Najświętszej Bogurodzicy nad narodem ukraińskim.

Drugie spotkanie „Rodziny Pratulińskiej UKGK” łączy więc historię, modlitwę i odpowiedzialność za przyszłość. W 430. rocznicę Unii Brzeskiej i 30 lat po beatyfikacji Męczenników Pratulińskich uczestnicy przypominają, że wierność tradycji nie oznacza jedynie troski o pamięć o przeszłości. Jest również zobowiązaniem do przekazywania wiary kolejnym pokoleniom oraz do budowania jedności, wzajemnego zrozumienia i pojednania.

Oficjalnymi językami konferencji są język polski i ukraiński.

DOKŁADNY PROGRAM /POBIERZ/
/media/2026/10/06/Program--Pratulin-2026.pdf