Zmiany w przepisach prawa konsumentów

W ostatnim czasie dokonano implementacji 3 unijnych dyrektyw: Omnibus, Towarowej oraz Cyfrowej. To spowodowało, że zmianom uległy przepisy m.in. ustawy o prawach konsumenta, ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym, ustawy o informowaniu o cenach towarów i usług oraz Kodeksu cywilnego.

O najważniejszych zmianach w przepisach prawa konsumentów Izabela Chajkaluk rozmawia z Jolantą Marczuk, Miejskim Rzecznikiem Konsumentów w Białej Podlaskiej.

Wprowadzone zmiany dotyczą chociażby nowych zasad reklamacji towarów, np. zamiast rękojmi jest niezgodność towaru z umową i co ważne najpierw konsument może żądać naprawy lub wymiany. Dopiero kiedy przedsiębiorca: odmówił naprawy lub wymiany towaru, nie naprawił lub nie wymienił towaru, bądź próbował naprawić lub wymienić, ale towar nadal jest niezgodny z umową, czy też oświadczył, że nie naprawi lub nie wymieni towaru w rozsądnym czasie lub bez nadmiernych niedogodności dla konsumenta - można żądać obniżenia ceny bądź odstąpić od umowy. Natomiast jeżeli niezgodność towaru jest tak istotna, że uzasadnia obniżenie ceny albo odstąpienie od umowy bez wcześniejszej naprawy bądź wymiany to konsument może wysunąć takie żądanie już przy pierwszej reklamacji.

Dodać należy, że nie zmienił się okres odpowiedzialności przedsiębiorcy z tytułu niezgodności towaru z umową i wynosi 2 lata.

Co ważne! Reklamacja towarów zakupionych przed 01-01-2023 r. odbywa się na dotychczasowych zasadach. Oznacza to, że składając reklamację po raz pierwszy, konsument może żądać naprawy towaru, wymiany towaru na nowy, obniżenia ceny lub – jeśli wada jest istotna – odstąpienia od umowy. Sprzedawca odpowiada wobec konsumenta za sprzedany towar, jeżeli wada zostanie stwierdzona w okresie 2 lat od momentu jego wydania. Konsument ma 1 rok na zgłoszenie wady.

Regulacje dotyczące gwarancji pozostały w Kodeksie cywilnym.

Warto też wspomnieć o zmianach, dot. zakupów na pokazach i wycieczkach – co w szczególności może zainteresować starszych konsumentów. Mianowicie termin na odstąpienie od umowy zawartej poza lokalem przedsiębiorstwa wynosi nadal 14 dni ale już od umowy zawartej podczas nieumówionej wizyty w domu konsumenta lub wycieczki na odstąpienie od umowy mamy 30 dni. Ponadto wprowadzono zakaz zawierania umów finansowych podczas pokazu lub wycieczki, a przy umowach zawieranych zarówno podczas pokazu, wycieczki lub nieumówionej wizyty u konsumenta wprowadzono zakaz przyjmowania płatności przed upływem terminu na odstąpienie od umowy. Jako konsumenci mamy też możliwość odstąpienia od niektórych umów o świadczenie usług zdrowotnych zawieranych poza lokalem przedsiębiorstwa lub na odległość, np. od umów obejmujących abonamenty medyczne.

Wprowadzone zmiany dotyczą również dodatkowych obowiązków informacyjnych przedsiębiorcy przy zakupach internetowych.

Mianowicie, konsument musi być jasno informowany, czy podmiot sprzedający na platformie internetowej jest przedsiębiorcą czy osobą fizyczną. Prócz tego, jeśli przedsiębiorca umożliwia wyszukiwanie produktów, musi informować o głównych parametrach decydujących o kolejności wyników – jest to tzw. plasowanie ofert. Co więcej, jeżeli przedsiębiorca zapewnia dostęp do opinii konsumentów musi informować, czy je weryfikuje i w jaki sposób. Winien również wskazać jakie opinie zamieszcza, np. czy tylko te pozytywne. Przy czym dodać należy, że jest zakazane zamieszczanie opinii nieprawdziwych. Obowiązek informacyjny, dot. również indywidualnego dostosowania cen.

Jeśli chodzi o treści i usługi cyfrowe - podlegają one reklamacji podobnie jak inne towary czy usługi. Przedsiębiorca jest odpowiedzialny za ich zgodność i jest zobowiązany przez co najmniej 2 lata dostarczać konsumentowi aktualizacje.

2) Czasami można mieć wrażenie, że prawo w naszym kraju bardziej chroni tego, kto wyrządził krzywdę niż poszkodowanego. Czy w prawach konsumentów też tak jest?
- Moim zdaniem, nie, ponieważ system prawa konsumenckiego w Polsce jest obszerny w zakresie ochrony konsumentów. Regulacje zawierają się w wielu aktach prawnych, np.

Ustawa - o prawach konsumenta
Ustawa - Kodeks cywilny
Ustawa - o ochronie konkurencji i konsumentów
Ustawa - o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym
Ustawa - Kodeks postępowania cywilnego
Ustawa - prawo lotnicze
Ustawa - prawo przewozowe
Ustawa - prawo pocztowe
Ustawa - prawo telekomunikacyjne
Ustawa - prawo bankowe
Ustawa - o usługach płatniczych
Ustawa - o kredycie konsumenckim
Ustawa - prawo energetyczne
Ustawa - o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych

Poza tym powołano wiele instytucji, do których konsument może się zwrócić w razie problemów natury konsumenckiej. Oczywiście najbliżej są rzecznicy konsumentów działający w każdym powiecie lub mieście na prawach powiatu, tak jak jest to np. w Białej Podlaskiej ale też Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, Inspekcja Handlowa, Rzecznik Finansowy, Urząd Komunikacji Elektronicznej, Urząd Regulacji Energetyki, Urząd Lotnictwa Cywilnego, Rzecznik Praw Pasażerów, Bankowy Arbitraż Konsumencki itd. Do każdej z tych instytucji konsument może się zwrócić, jeśli ma problem natury konsumenckiej. Zatem konsumenci mają zapewnioną ochronę zarówno instytucjonalną jak i ustawową.

Problem może jedynie stanowić egzekwowanie tych praw w drodze mediacji czy polubownym rozwiązywaniu sporów konsumenckich, kiedy strony mają rozbieżne stanowiska w danej sprawie. Takie spory – nie rozwiązane polubownie niejednokrotnie znajdują swój finał w sądach.

3) Jedna ze zmian w prawie dotyczy promocji. Na czym one polegają i na co należy uważać, żeby nie dać się złapać?
Przedsiębiorca, który ogłasza promocję, obniżkę, przecenę lub wyprzedaż, musi spełnić obowiązek informacyjny, dot. obniżki cen. To oznacza, że oprócz aktualnej ceny powinien podać najniższą cenę towaru z 30 dni przed obniżką. Co więcej, ma obowiązek to zrobić
w każdym przypadku informowania o obniżeniu ceny towaru lub usługi.

Przy czym należy wskazać, że w przypadku kiedy towar lub usługa są w sprzedaży mniej niż 30 dni, to obok ceny obniżonej winna znaleźć się informacja o najniższej cenie, która obowiązywała od rozpoczęcia sprzedaży do wprowadzenia obniżki.

Natomiast w przypadku towarów, które ulegają szybkiemu zepsuciu lub mają krótki termin przydatności, obok obniżonej ceny należy podać cenę sprzed pierwszego zastosowania obniżki. Zaznaczyć należy, że obowiązek informacyjny dotyczy sprzedaży stacjonarnej, internetowej, również reklamy. Natomiast nie ma obowiązku podawania najniższej ceny sprzed obniżki, jeżeli przedsiębiorca obniża cenę regularną bez ogłaszania żadnej promocji ani wyprzedaży.
Podstawę prawna znajdziemy w ustawie o informowaniu o cenach towarów i usług i będzie to art. 4 ust. 2, 3, 4 i 5.

Więcej informacji na stronie:

https://uokik.gov.pl/ oraz https://prawakonsumenta.uokik.gov.pl/zmiany-2023/

/Źródło: UOKiK, ustawa o prawach konsumenta, KC, ustawa o informowaniu o cenach towarów i usług/