Zapomniany grób policjanta w Białej Podlaskiej odnowiony. Po latach odnaleziono jego rodzinę

Przez lata niszczał na cmentarzu parafialnym w Białej Podlaskiej. Dziś nagrobek posterunkowego Policji Państwowej Wincentego Zająca jest odnowiony, a historia funkcjonariusza zyskuje nowe życie. Do renowacji przyczynili się lokalni społecznicy, emerytowani policjanci i rodzina, do której udało się dotrzeć po latach. To nie tylko ratowanie zabytkowego nagrobka, ale także przywracanie pamięci o człowieku związanym z historią miasta.

Wszystko zaczęło się od rozmowy

O zniszczonym grobie Wincentego Zająca Zbigniew Lisiecki, prezes Stowarzyszenia Emerytów i Rencistów Policji w Białej Podlaskiej, dowiedział się podczas spotkania z emerytowanym policjantem Andrzejem Olichwirukiem.  – W czasie spotkania Andrzej zapytał mnie, czy wiem o opuszczonym, zdewastowanym pomniku byłego policjanta Policji Państwowej, Wincentego Zająca. Powiedziałem, że pierwszy raz o tym słyszę. Wtedy zaproponował, żebyśmy poszli na cmentarz i zobaczyli to miejsce. Faktycznie, pomnik był zniszczony, bez krzyża, a postument był przechylony – opowiadał Zbigniew Lisiecki.

Pomysł odnowienia nagrobka szybko przerodził się w konkretną inicjatywę. Do działania włączyło się Stowarzyszenie Koło Bialczan, które od lat organizuje zbiórki na ratowanie zabytkowych nagrobków na bialskim cmentarzu.



Andrzej Olichwiruk od dawna interesuje się historią Białej Podlaskiej, szczególnie jej wojskową przeszłością oraz losami osób związanych ze służbami mundurowymi. Podczas wizyt na cmentarzu zwraca uwagę na groby żołnierzy, policjantów, strażaków i innych funkcjonariuszy państwowych.  – Skoro policjanci dbali o nasze bezpieczeństwo i bezpieczeństwo naszych przodków, uznałem, że warto zainteresować się tym nagrobkiem. Chciałem przywrócić tej zasłużonej osobie godność i pamięć – podkreślił.

Ustalenie szczegółów dotyczących życia Wincentego Zająca i odnalezienie jego bliskich nie było łatwe. Z czasem udało się jednak nawiązać współpracę ze Stowarzyszeniem Emerytów i Rencistów Policji w Białej Podlaskiej. Obie organizacje postanowiły wspólnie zadbać o grób, który nie miał stałego opiekuna.

Kwesty, dotacje i praca społeczników

Renowacja była możliwa dzięki współpracy lokalnych stowarzyszeń, środkom ze zbiórek oraz dotacji Urzędu Miasta. Ważnym źródłem finansowania jest coroczna kwesta organizowana przez Koło Bialczan w okresie Wszystkich Świętych.

Przed rozpoczęciem prac przygotowano program renowacji i uzgodniono jego zakres z konserwatorem zabytków. Wykonawcę wybrano w Lublinie. – Pomyśleliśmy, co chcemy zrobić i jak uratować ten nagrobek, a przy okazji zabezpieczyć go i przekazać potomnym. Program prac został przygotowany i zaakceptowany przez konserwatora zabytków. Później pozostało już nadzorowanie prac i bezpośrednia współpraca przy renowacji – wyjaśniał Andrzej Olichwiruk.

Odnowienie nagrobka Wincentego Zająca to pierwsze wspólne przedsięwzięcie Koła Bialczan i Stowarzyszenia Emerytów i Rencistów Policji w Białej Podlaskiej. Organizacje zapowiadają kolejne działania. W ramach tegorocznych prac renowacyjnych przygotowywane są również trzy inne nagrobki.

Odnaleziono rodzinę Wincentego Zająca

Jednym z najważniejszych momentów całej inicjatywy było dotarcie do rodziny Wincentego Zająca. W uroczystości związanej z odnowieniem nagrobka uczestniczyła Edyta Strzałkowska, wnuczka jego pierwszej żony, Stanisławy Czubli.

Jak opowiadała, choć Wincenty Zając nie był jej dziadkiem, jego postać przez lata pozostawała obecna w rodzinnych wspomnieniach. – Mama, Maria Strzałkowska, dowiedziała się od swojej mamy, Stanisławy Czubli, że Wincenty Zając był bardzo dobrym człowiekiem. Babcia bardzo go kochała. Choć byli małżeństwem krótko, pamięć o nim pozostała w rodzinie – wspominała Edyta Strzałkowska.  Z jej relacji wynika, że po śmierci Wincentego Zająca Stanisława Czubla nadal odwiedzała jego grób. Później przychodziła tam również z córką, a z czasem także z kolejnymi pokoleniami rodziny.

Wincenty Zając zmarł w Michałówce, miejscowości związanej z rodziną jego żony. Zachowane dokumenty, fotografie i rodzinne wspomnienia mogą pomóc w odtworzeniu kolejnych szczegółów jego biografii. – Bardzo się cieszę, że udało się dotrzeć do rodziny. Są dokumenty i oryginalne zdjęcia, które pozwalają uzupełnić historię Wincentego. Dzięki temu przestaje być anonimowy – zaznaczył Andrzej Olichwiruk.



81 odnowionych nagrobków. Kolejne prace przed Wszystkimi Świętymi

Renowacja grobu policjanta wpisuje się w wieloletnią działalność Stowarzyszenia Koło Bialczan, które zbiera środki na ratowanie historycznych nagrobków na miejscowym cmentarzu.

Jak podkreśliła prezes stowarzyszenia Krystyna Nowicka, o grobie Wincentego Zająca organizacja dowiedziała się od znajomego funkcjonariusza.  – Otrzymaliśmy informację, że jest taki nagrobek, który nie ma opiekuna, i pojawiła się prośba, żeby go odrestaurować. Przyszliśmy tutaj, zobaczyliśmy, ile pracy trzeba włożyć, i zdecydowaliśmy się podjąć tego zadania – mówiła Krystyna Nowicka.

Stowarzyszenie przygotowuje się również do 21. kwesty, która odbędzie się w okresie Wszystkich Świętych. W akcję mają zaangażować się między innymi harcerze, strażacy, członkowie Bractwa Kurkowego, przedstawiciele instytucji kultury, członkowie stowarzyszenia oraz pracownicy Urzędu Miasta.  – Widzimy, że jesteśmy potrzebni i że społeczeństwo interesuje się historią. Trzeba dbać o te nagrobki, bo są częścią naszego dziedzictwa – podkreśliła prezes Koła Bialczan.

Jak poinformowała Krystyna Nowicka, do końca 2025 roku stowarzyszenie doprowadziło do odnowienia 81 nagrobków. W tym roku planowane jest zakończenie prac przy czterech kolejnych.

Historia nagrobka Wincentego Zająca pokazuje, że za starymi pomnikami kryją się nie tylko nazwiska i daty, ale także rodzinne wspomnienia, lokalna historia i losy ludzi, którzy służyli innym. Dzięki zaangażowaniu społeczników pamięć o posterunkowym Policji Państwowej ma szansę przetrwać kolejne pokolenia.